

D3914

ཚད་མེད་བཞིའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་བཞུགས། @#། །བྱམས་པ་དང་ནི་སྙིང་རྗེ་དང་། །དགའ་བ་དང་ནི་བཏང་སྙོམས་ཏེ། །དེ་དག་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པ། །འབད་པས་བསྒོམ་ཕྱིར་འདིར་བཤད་བྱ། །འདི་ལྟར་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། ཚོགས་ཚད་མེད་པ་དང་། ཆོས་ཚད་མེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཚད་མེད་པའོ། ། དེ་ལ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ནི་ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་མང་ཉུང་འདི་ཙམ་ཞིག་ཡོད་དོ་ཞེས་དཔག་པར་མི་ནུས་པས་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འཕགས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་བསྟན་པའི་མདོ་ལས་འདི་སྐད་དུ། རིགས་ཀྱི བུ་ཕྱོགས་འདི་ཉིད་ན་ཤིང་རྟའི་འཕང་ལོ་ཙམ་གྱི་བུག་པ་ན་གནས་པར་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་གང་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་གཟིགས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་ཆེས་མང་གི་།སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་མི་རྣམས་ནི་དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་སྣང་བར་མ་གྱུར པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ནི་ཚད་མེད་དོ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།དེ་ལྟ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་ཁམས་ཚད་མེད་པ་གཟུང་བར་མི་ནུས་པས་ན་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚད་མེད་པ་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་ཅི་ལྟར་དམིགས་པར་བྱ་ཞིང་བསྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ ཁམས་གསུམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས།སོ་སོའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་གནས་མཐོན་དམན་དུ་འཁོར་བ་འདི་དག་བདག་དང་ལན་བརྒྱ་སྟོང་དུ་མར་གཉེན་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་དེ། འདི་ནི་བདག་གི་གཉེན་ཡིན་ནོ་སྙམ་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ ལ་ཚད་མེད་པ་བཞི་པོས་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་འདི་ནི་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ་དམིགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་ནི། བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་སྟེ། རྒྱུར་གྱུར་པ་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་བསྐྱེད་པའི་རྒྱུའམ་ངོ་བོ་ཡིན་ཏེ།འདི་ལྟར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་མདོ་དག་ལས་གསུངས་པ། རིགས་ཀྱི་བུ་བྱམས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་སྟན་ལས་མ་ལངས་པ་ལ་ཡོན་འབུལ་བར་བྱེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་བསྐྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ ཞེས་གསུངས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ།འདི་ལྟར་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚད་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་མི་ལ་ཡོན་ཕུལ་བས་ཀྱང་བསོད་ནམས་མང་པོ་འཐོབ་ན་གང་ཚད་མེད་པ་རྣམས་སུ་དངོས་སུ་ཉམས་སུ་བླངས་ཏེ་བསྒོམས་པ་ལྟ་སྨོས་ཀྱང་ཅི་དགོས་ཏེ། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གོང་མ་བས་ཆེས་མང་དུ་བསྐྱེད་དོ། ། དེ་ལྟར་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་སྐྱེས་པ་དང་། རྒྱུ་དེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་བསྐྱེད་ལ། རྒྱུ་དེ་ལས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཚད་མེད་པ་བསྐྱེད་པའོ། །ཆོས་ཚད་མེད་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ། དེ་འཐོབ་པའི རྒྱུར་འགྱུར་བ་ནི་ཆོས་བཞི་པོ་ལ་གནས་པའི་སྒོ་ནས་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སྐྱེས་པའི་རྒྱུས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་རྣམས་སྐྱེ་ཞིང་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བས་ན་ཚད་མེད་པ་བཞི་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ།།ཆོས་བཞི་པོ་དེ་རྣམས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཡེ་ ཤེས་ཚད་མེད་པའི་དམིགས་པའི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའམ།ཡེ་ཤེས་ཉིད་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་དག་གི་ངང་དུའམ་ངོ་བོར་གནས་ཏེ། ཤེས་བྱ་དང་ཤེས་པ་ཐ་མི་དད་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུའམ། ངོ་བོར་གྱུར་པའོ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།

四无量广释
慈悲喜舍，此等广大无量，为勤修故此处当说。
如是缘无量有情、无量资粮、无量法、无量智。
其中无量有情者，三界有情之多寡不能测量，故称无量有情。如世尊于《圣如来大悲显示经》中如是说：'善男子，唯此方所车轮孔中所住有情，如来所见者极多，而三千大千世界中天人则不如是，如是未现之有情界无量。'是故有情界不可测量，故称无量有情。
修习无量，应如何缘无量有情而修？如是三界一切有情从无始以来，各随业力于高下处轮回，此等与我百千多次未曾不为亲眷，思维'此是我之亲眷'，于一切有情以四无量住于舍心，此即名为缘无量有情之义。
其中无量资粮者，即无量福德智慧资粮。因即此四法，此为生起无量福德智慧二种资粮之因或体性。如世尊于诸经中所说：'善男子，供养修习慈心三昧未起座者，将生无量福德。'如是，若供养修习慈等无量者尚得众多福德，何况亲自实修无量，则生起较前更多福德蕴。
如是生起无量福德智慧资粮，从彼因生起无量法资粮，从彼因生起无量智慧资粮。
无量法者，即佛陀殊胜功德、力、无畏等。成就此等之因即依止四法而生起福德智慧资粮，以此因缘生起成就佛陀殊胜功德，故应精进于四无量。
此四法成为如来无量智慧所缘境，或智慧本身安住于慈等四法之性或体性中。所知与能知无别之行境或成为体性，此为其义。

།དེ་ལ་བྱམས་པ་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ ས་ནི་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་པོ་སྣང་བ་ཐོབ་པ་དང་སྣང་བ་མཆེད་པ་དང་།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་དོན་ལ་ཕྱོགས་གཅིག་པ་རྗེས་སུ་ཞུགས་པ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་ལ་གནས་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྟེ། འདི་ལྟར་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་ལ་གནས་ པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་པོའི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་ནི་ལྷ་དང་མི་དང་ཡི་དགས་ལ་སོགས་པ་དང་སེམས་ཅན་དམྱལ་བའི་གནས་རྣམས་མངོན་སུམ་དུ་གྱུར་ཏེ།ལྷ་དང་མི་ལ་སོགས་པ་དང་ངན་སོང་གི་གནས་དེ་དག་ན་སྡུག་བསྔལ་བའི་རང་བཞིན་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་མཐོང་ ནས་ལྷག་པར་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་ཞིང་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་འཁོར་བར་འཁོར་བ་ན།བདག་གི་གཉེན་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་བུ་གཅིག་པ་དང་འདྲ་བར་སེམས་པའི་བྱམས་པ་ཆེན་པོའི་སེམས་སྐྱེས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ཐམས་ ཅད་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཐར་ཏེ་བདེ་བ་ལ་གནས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ས་དང་པོ་བརྙེས་པ་ནས་བདུན་ པའི་བར་གྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ཡང་འདི་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་བཞིན་ཉིད་མེད་པ་ཡིན་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ལྟར་མ་ཤེས་ཏེ་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པས་ཁམས་གསུམ་ དུ་འཁོར་བར་གྱུར་པ་རེ་སྡུག་པ་དེ་དག་ལ་བྱམས་པའི་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་འདི་དག་གིས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་ཤོག་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཤིང་།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཆོས་ཀྱིས་ཕན་འདོགས་པར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ། །བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔའ་ས་བརྒྱད་པ་བརྙེས་པ་ཡན་ཆད་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བརྙེས་པ་མན་ཆད་ནི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ས་དམིགས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།ས་བརྒྱད་པ་ཡན་ཆད་ན་རྟོག་པ་མེད་པ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་སྐྱེ་ཞིང་ཕན་འདོགས་པར་མཛད་དེ། དཔེར་ ན་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་རིན་པོ་ཆེ་དང་དཔག་བསམ་གྱི་ཤིང་བཞིན་དུ་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་ཏེ།དེ་ཡང་རྟོག་པ་མི་མངའ་བཞིན་དུ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་གྱི་དབང་གིས་སེམས་ཅན་ལ་བྱམས་པ་ཆེན་པོ་ཡང་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འབྱུང་ཞིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་མེད་པའི་ བྱམས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འོ་ན་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་དང་པོ་པས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པ་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ལས་དང་པོ་པས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པའི་བསྒོམ་རིམ་འདི་ལྟར་བྱ་སྟེ། སེམས་ཅན་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་དང་། ཐ་མལ་ པ་དང་།སྙིང་དུ་མི་སྡུག་པ་ཡིན་པའི་རྣམ་པ་འདི་གསུམ་ཡོད་པ་ལས། སེམས་ཅན་སྙིང་དུ་སྡུག་པ་ལ་ཡང་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། རབ་འབྲིང་ཐ་མ་གསུམ་དུའོ། །སེམས་ཅན་ཐ་མལ་པ་དང་། མི་སྡུག་པ་ལ་ཡང་གསུམ་དུ་དབྱེ་སྟེ། རབ་འབྲིང་ཐ་མ་སྟེ། བདུན་དུ་དབྱེ་བ་བྱས་ལ། ཐོག་མར་འབྲིང་ཙམ་དུ་སྡུག་པ་དེ་ཕ་མ་ལ་སོགས་པར་རབ་ཏུ་བསྒོམ་མོ། དེ་གོམས་པ་དང་ཐ་མལ་པ་ཀུན་རབ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ། དེ་ནས་ཅུང་ཟད་མི་སྡུག་པ་སྡུག་པ་རབ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ། དེ་གོམས་པ་དང་མི་སྡུག་པ་འབྲིང་སྡུག་པ་རབ་དང་འདྲ་བར་བསྒོམ། དེ་ནས་ཤིན་ཏུ་མི་སྡུག་པ་ལ ཡང་ཕ་མ་དང་འདྲ་བར་བྱ་སྟེ།དེ་ལྟར་གོམས་པའི་དམིགས་པ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་ཕ་མ་ལ་སོགས་པ་གཉེན་དུ་མ་གྱུར་པ་མེད་པ་དང་། དེ་ལྟར་བསྒོམ་པ་ཡང་ཐོག་མར་ཡང་ཁྱིམ་གང་གི་མི་ཙམ་ལ་བསྒོམས་པ་ནས་རིམ་གྱིས་ཏེ། དེ་ནས་ནི་མཐའ་ཡས་པར་ བསྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་བསྟན་ཏོ།

关于慈心，在胜解行地的四种决择分，即得明、明增、入真实义一分、无间三摩地这四种决择分中安住的菩萨，其神通力所见境界中，天、人、饿鬼等以及地狱众生之处皆能现见。
见到天人等及恶趣处的诸苦性众生后，生起殊胜大悲心，了知这些众生从无始以来在轮回中流转时无一未曾为己亲眷，对一切众生生起如同独子般的大慈心，由此发愿愿一切众生解脱痛苦而安住于快乐，利益一切众生，此即名为'缘众生慈'。
从获得初地至七地的诸菩萨，是通过现证法性真如而对众生生起慈心。即如是，一切法本无自性，然众生不知此理，由于执著事物而流转三界轮回，对如是可怜众生生起慈心，发愿愿彼等证悟法性，以法利益一切众生，此即名为'缘法慈'。
从获得第八地以上直至佛果以下，称为任运成就无缘地。八地以上以无分别任运方式对众生生起慈心并作利益，如同如意宝珠和如意树一般利益众生。虽无分别，但依往昔愿力，对众生的大慈心任运生起并作众生利益，此即名为'无缘慈'。
那么，初业凡夫应如何修习缘众生慈呢？初业凡夫修习缘众生慈的次第如下：众生有可爱、平常、不可爱三种类别。可爱众生又分为上中下三种。平常众生和不可爱众生也各分为上中下三种，共分为七类。
首先将中等可爱者修为如父母般至爱，熟习后将所有平常众生修为如至爱般，然后将稍不可爱者修为如至爱般，熟习后将中等不可爱者修为如至爱般，之后对极不可爱者也修为如父母般。
如是修习所缘即是一切众生从无始以来无一未曾为父母等亲眷，如是修习也是从一户人家开始逐渐修习，之后扩展至无边际而修习，此为所说之义。

།དེ་ལ་སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་གསུམ་མམ། སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་ཀུན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སྙིང་རྗེས་སེལ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ ཚིག་གོ།།ཉེས་པ་བྱེད་པའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ནི་གོང་གི་སྡུག་བསྔལ་དེ་དག་གི་རྩ་བའམ། རྒྱུ་མི་དགེ་བ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་མི་དགེ་བ་ཀུན་སྙིང་རྗེས་སེལ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་པས་རྣམ་པར་མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ ནི་སེམས་ཅན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་མི་ལྡན་པས་ཆོས་མ་ཐོས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་རྒྱུད་ལས། དགེ་བཤེས་མ་བསྟེན་ཆོས་མ་མཉན་བྱ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བའི་སེམས་ཅན་ལ་སྙིང་རྗེས་གྲོལ་བར་བྱེད་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་དགའ་བ་ནི་དེ་ལ་སེམས་ཅན་དག་ཟང་ཟིང་གི་འབྱོར་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་འབྱོར་པ་དང་། བདེ་བའི་འབྱོར་པ་དང་ལྡན་པས་དགའ་བའོ། །བདག་གི་ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་ནི་བདག་ཉིད་དགེ་བའི་ཚོགས་ཆེ་བ་ལ་དམིགས་ནས་དགའ་བའི་དོན་ཏོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཀྱི་རོ་ལ་དམིགས་པའི་དགའ་བ་ནི་བདག་དང་གཞན་ཆོས ཐོས་པའི་རོ་དང་།བསམ་པ་དང་བསྒོམ་པའི་རོ་རྙེད་པའི་སྒོ་ནས་དགའ་བའི་དོན་ཏོ། །དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་སྤྱོད་པ་དག་ནི་སྐལ་བ་ཡོད་པ་དང་སྐལ་བ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི། སྐལ་བ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ནི་བྱ། སྐལ་བ་དང་མི་ལྡན་པའི་དོན་ནི་མི་བྱ་ཞེས་དེ་ལྟར་འབྱེད་པ་མེད་པར་ གཉིས་ཀའི་དོན་སྙོམས་པར་བྱ་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་པོ་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྒྲས་བསྡུས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། བདེ་བ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། བསྟོད་པ་དང་། སྨད་པ་དང་། གྲགས་པ་དང་། མ་གྲགས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ མེད་པར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ནི་རྙེད་པ་དང་མ་རྙེད་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ན་གྲགས་ཤིང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་དོ། །ཆོས་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལ་ཇི་ལྟར་བཏང་སྙོམས་སུ་གནས་ཤེ་ན། འདི་ ལྟར་བདག་གིས་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་རྙེད་པ་ན་དེ་ལ་དགའ་བ་སྟེ་ཆགས་པ་ཡང་མེད་ལ།ལོངས་སྤྱོད་འགྲིབས་སམ་མ་རྙེད་ན་ཡང་དེ་ཡི་ཆད་པ་མེད་ཅིང་མི་དགའ་བ་མེད་པ་ནི་རྙེད་མ་རྙེད་ལ་དགའ་མི་དགའ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་མཛའ་བོ་བྱམས་པ་ཞིག་ གིས་བདག་གི་ལུས་ལ་སྤོས་དང་ཙནྡན་ལ་སོགས་པའི་བྱུག་པས་ཉུག་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་དང་བསྟི་སྟང་བྱེད་ན་བཀུར་སྟིའི་བདེ་བ་ལ་དགའ་ཞིང་ཆགས་པ་ཡང་མེད་ལ།དགྲ་བོ་ཞིག་གིས་བདག་གི་ལུས་ལ་བརྡེག་བརྡུང་ལ་སོགས་པ་བྱེད་ན་ཡང་དེ་ལའང་མི་ཁྲོ་ཞིང་བརྡེག་བརྡུང་གི་སྡུག་བསྔལ་ དང་དུ་བླང་བ་དང་།སྡུག་གོ་མི་སྙམ་སྟེ། བདེ་སྡུག་ལ་དགའ་མི་དགའ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་མཛའ་བོ་ཞིག་གིས་བདག་གི་རིགས་ལས་གླེངས་ཏེ་སྙན་པའི་ཚིག་གིས་བསྟོད་ན་དེ་ལ་དགའ་ཞིང་གཟེངས་མཐོ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མེད་ལ། དགྲ་བོ་ཞིག་གིས་བདག་གི་ སྐྱོན་བྲུས་ཤིང་བསྒྲགས་ན་ཡང་དེ་ལ་ཡང་མི་དགའ་ཞིང་དཔའ་ཞུམ་པ་མེད་པ་ནི་བསྟོད་པ་དང་སྨད་པ་ལ་དགའ་བ་དང་།མི་དགའ་བ་མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱའོ། །བདག་གི་ཡོན་ཏན་ཡོད་པ་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཐོས་ཤིང་ཤེས་པར་གྱུར་པ་ན་འདི་སྙམ་དུ་བདག་ནི་ཡོན་ཏན་ཅན་དུ་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་ཤེས་པས་ བདག་གི་ཡོན་ཏན་གྲགས་ཏེ་མ་སུབས་སོ་ཞེས་ཡོན་ཏན་གྲགས་པ་ལ་དགའ་བ་ཡང་མེད་ལ།བདག་གི་ཡོན་ཏན་སྐྱེ་བོ་མང་པོས་མ་ཐོས་ཤིང་མ་ཤེས་ན་ཡང་བདག་གི་ཡོན་ཏན་མ་གྲགས་ཏེ། ནུབ་བོ་ཞེས་མི་དགའ་བ་མེད་པ་ནི་ཡོན་ཏན་གྲགས་པ་དང་མ་གྲགས་པ་ལ་དགའ་བ་དང་མི་དགའ་བ་ མེད་པའི་བཏང་སྙོམས་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ།

关于大悲心，缘于受苦众生的大悲是指对于苦苦等三苦，或者对于生等八苦所苦的众生，以大悲心消除他们一切痛苦的意思。
缘于造作过失众生的大悲是指对于上述痛苦的根本或因，即行不善业的众生，以大悲心消除他们一切不善业的意思。
缘于缺乏因缘而未获解脱众生的大悲是指众生因不具足善知识而未闻法，如续部所说：'未依止善知识、未听闻佛法'等，以大悲心令未解脱的众生获得解脱的意思。
关于欢喜，是指对于众生具足财物圆满、佛法圆满和安乐圆满而生欢喜。
缘于自身资粮圆满的欢喜是指缘于自己具有广大善业资粮而生欢喜的意思。
缘于正法妙味的欢喜是指自他通过获得闻法之味、思维之味和修习之味而生欢喜的意思。
关于舍心，对于利益众生的行为，不分别是否具有缘分的舍心是指：不区分是否具有缘分，而是平等地利益两者的意思。
对于世间八法中所摄的得与不得等，即乐与苦、称与讥、誉与毁、名与不名，安住于无喜无忧的舍心。其中世间八法是指得与不得等，因为这八法在世间广为人知而存在，故称世间八法。
对于这八法如何安住于舍心呢？即当自己获得圆满受用时不生欢喜执著，受用减少或未得到时也无缺憾与不悦，这称为对得失无喜忧的舍心。
若有亲友以香料、旃檀等涂抹自身，作承事供养时，对于恭敬带来的快乐不生欢喜执著；若有敌人对自身行打击等时，对此亦不生嗔恨，能忍受打击之苦，不觉痛苦，这称为对苦乐无喜忧的舍心。
若有亲友称赞自己的种姓，以悦耳言语赞叹时，对此不生欢喜与自傲；若有敌人挖掘宣扬自己的过失时，对此亦不生不悦与怯懦，这称为对称讥无喜忧的舍心。
当自己的功德为众多人所闻知时，不会想：'我的功德为众多人所知，我的功德广扬未被遮蔽'而对功德名声生欢喜；当自己的功德未为众多人所闻知时，也不会因'我的功德未扬而湮没'而生不悦，这称为对功德名声与否无喜忧的舍心的意思。

།ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གོང་གི་ཚིག་སྟེ། ཚོགས་ཡོངས་སུ་བསྐང་བ་ལ་དུས་དང་དུས་མ་ཡིན་པ་ལ་དམིགས་པའི་བཏང་སྙོམས་ནི་བདག་ཉིད་དགེ་བའི་ཚོགས་བསྐང་ཞིང་སྤྱད་པ་ལ་དུས་འདིར་ནི་བྱ། དུས་འདིར་ནི་མི་བྱ་ཞེས་འབྱེད་པ་མེད་པར་དུས་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པར་ བྱེད་པའོ།།ཚད་མེད་བཞི་པོ་དག་ནི་ཚངས་པའི་གནས། །བསྒོམ་པ་ཀུན་གྱི་དོན་དུ་བདག་གིས་འདི། །སེམས་ཅན་དོན་དུ་བྱས་ཤིང་བསྡེབས་པ་དེས། །འགྲོ་ཀུན་སྒྲིབ་བྲལ་མྱུར་དུ་སངས་རྒྱས་ཤོག་།ཚད་མེད་པ་བཞིའི་རྒྱ་ཆེར་འགྲེལ་པ་སློབ་དཔོན་བུདྡྷ་གུཔྟས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

'所谓积聚，是上文之词。对于圆满积聚，于时与非时所缘之舍心，即自身圆满善资粮而行持时，不作此时应做、此时不应做之分别，而是于一切时中行持。'
'四无量心即是梵住，为修持一切义利，我为众生所作及集此，愿一切众生离障速成佛。'
'四无量广释由大师佛护所造圆满。'


